Akta sejmikowe województwa podlaskiego

Jesteś tutaj: Strona główna » Projekty » Wielkie Księstwo Litewskie » Akta sejmikowe województwa podlaskiego
Akta synodów prowincjonalnych i dystryktowych Jednoty Litewskiej. Krytyczna edycja
źródeł
Akta synodów prowincjonalnych i dystryktowych Jednoty Litewskiej. Krytyczna edycja
źródeł

Akta sejmikowe województwa podlaskiego w XVI–XVIII wieku

prowincjonalnych i dystryktowych Jednoty Litewskiej. Krytyczna edycja
źróde
Nr projektu: 31H 17 0441 84

Źródło finansowania: Narodowy Program Rozwoju Humanistyki

Rodzaj projektu: Dziedzictwo narodowe

Kierownik: dr hab. Jerzy Urwanowicz, prof. UwB

Wysokość finansowania: 1.004.480 zł

Rozpoczęcie: 2017

Opis

Projekt ma na celu krytyczną edycję materiałów źródłowych będących efektem funkcjonowania sejmików trzech ziem, wchodzących w skład województwa: drohickiej (sejmik w Drohiczynie), mielnickiej (sejmik w Mielniku) i bielskiej (sejmik w Brańsku).

Ramy chronologiczne edycji nie zostały określone poprzez daty roczne. Dotychczasowe wydawnictwa akt sejmikowych z reguły jako datę początkową podają rok 1572 . Niniejszy projekt przewiduje, że edycję rozpocznie najwcześniejszy zachowany dokument związany z działalnością sejmików podlaskich. Jest to kopia laudum sejmiku drohickiego z 31 I 1530 r. Być może kwerenda prowadzona podczas badań przyniesie jeszcze jakieś wcześniejsze odkrycia.

Przyjęcie takiej cezury początkowej wynika ze specyfiki Podlasia. Do unii lubelskiej 1569 r. sejmiki podlaskie pozostawały częścią składową parlamentaryzmu litewskiego. Do okresu litewskiego – oprócz wspomnianego laudum z 1530 r. – posiadamy informacje o materiałach źródłowych z 1547 r. (dwa dokumenty) i 1566 roku. Kwerenda powinna jeszcze wzbogacić dokumentację źródłową do tego okresu. Po unii lubelskiej Podlasie było częścią parlamentaryzmu polskiego (koronnego). Ostatnie z odnalezionych dotąd dokumentów to lauda i protokoły obrad sejmików deputackich z II 1792 r. (warto zauważyć, że sejmiki te w skali całej Rzeczpospolitej dokonywały sui generis ratyfikacji Konstytucji 3 Maja). Dalsza kwerenda być może pozwoli odnaleźć materiały sejmikowe związane z ostatnim sejmem I Rzeczpospolitej, grodzieńskim z 1793 roku.

Podstawowa baza źródłowa, jaką są księgi grodzkie w których dokonywana była oblata akt sejmikowych w odniesieniu do ksiąg z terenu Podlasie została mocno przetrzebiona. Księgi przechowywane w AGAD w większości spłonęły w 1944 r. Obecnie jest tu zaledwie niespełna 200 jednostek archiwalnych. W Narodowym Archiwum Białorusi w Mińsku znajduje się ok. 560 ksiąg sądowych z terenów Podlasia. Nieco odpisów znajduje się w Zbiorze Zygmunta Glogera (Kraków i Lwów), Kapicjanach (Warszawa) i Tekach Pawińskiego (Kraków). Niezbędna więc będzie szeroka kwerenda w zbiorach rękopisów w archiwach i bibliotekach krajowych oraz w Wilnie, Mińsku, Lwowie, Petersburgu.

Oprócz dokumentów stricte związanych z funkcjonowaniem sejmików podlaskich (lauda, instrukcje, uniwersały i legacje i listy królewskie, hetmańskie, senatorskie, protestacje, skwitowania, atestacje, diariusze sejmikowe,wywody szlachectwa) tom będzie zawierał też materiały uzupełniające, takie jak np. wzmianki w korespondencji prywatnej, wyciągi z pamiętników i diariuszy.

Wykonawcy

Ewa Dubas-Urwanowicz

Karol Łopatecki

Jerzy Urwanowicz

 

Wystąpienia

+

Publikacje