W dniach 5–8 października 2026 r. w Toruniu odbyło się międzynarodowe spotkanie EUROpest 2026 Meetings, gromadzące naukowców zajmujących się badaniem dawnych epidemii oraz ich demograficznych, społecznych, gospodarczych i środowiskowych uwarunkowań i konsekwencji. W wydarzeniu uczestniczyli również pracownicy Wydziału Historii Uniwersytetu w Białymstoku: prof. Piotr Guzowski, prof. Marzena Liedke, dr Radosław Poniat, dr Ewa Kaźmierczyk oraz mgr Monika Kozłowska-Szyc.
Spotkanie odbyło się w ramach międzynarodowego projektu badawczego EUROpest – „Zrozumieć na nowo rolę pandemii w przedprzemysłowej Europie (1300–1800): historia, nauki przyrodnicze i uczenie maszynowe”, kierowanego przez prof. Adama Izdebskiego. Projekt finansowany jest z prestiżowego grantu ERC Synergy Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych, wspierającego ambitne przedsięwzięcia naukowe wymagające ścisłej współpracy badaczy reprezentujących różne dyscypliny.
Głównym celem EUROpest jest lepsze zrozumienie przyczyn, przebiegu i konsekwencji epidemii, które nawiedzały Europę w latach 1300–1800, ze szczególnym uwzględnieniem dżumy. Jednym z najważniejszych pytań badawczych jest to, dlaczego epidemie wywoływane przez ten sam patogen prowadziły do tak odmiennych skutków w poszczególnych regionach Europy. W poszukiwaniu odpowiedzi naukowcy łączą badania historyczne z archeogenetyką, paleoekologią, paleoklimatologią, modelowaniem epidemiologicznym oraz metodami uczenia maszynowego.
W projekcie uczestniczy również zespół badawczy z Wydziału Historii UwB, kierowany przez prof. Piotra Guzowskiego. Historycy zajmują się rekonstrukcją demograficznych, gospodarczych, społecznych i kulturowych uwarunkowań dawnych epidemii oraz analizą ich konsekwencji. Wykorzystując m.in. księgi parafialne, rejestry podatkowe, spisy ludności i inne źródła historyczne, badają zmiany demograficzne, migracje, strukturę gospodarstw domowych, sytuację gospodarczą i warunki życia ludności. Istotnym elementem tych badań jest odtworzenie kontekstu, w którym dochodziło do wybuchów epidemii, oraz ustalenie, jakie czynniki mogły wpływać na ich przebieg i skutki.
Program EUROpest 2026 Meetings rozpoczął się 5 października od warsztatów historyków, zorganizowanych w Instytucie Studiów Zaawansowanych w Toruniu. Ich głównym celem była koordynacja badań historycznych prowadzonych w różnych regionach Europy oraz wypracowanie wspólnych zasad gromadzenia i opracowywania danych dotyczących dawnych epidemii.
Uczestnicy pracowali nad przygotowaniem kwestionariusza badawczego, który posłuży do szczegółowej analizy wybranych przypadków epidemii. Dyskusje dotyczyły m.in. demografii i gospodarki, kultury materialnej i niematerialnej, instytucji politycznych oraz warunków zdrowotnych. Omawiano również możliwości wykorzystania dużych korpusów tekstów historycznych i dużych modeli językowych (LLM) w badaniach nad przeszłością. Ważnym elementem warsztatów były prace nad stworzeniem wspólnej bazy wiedzy historycznej, umożliwiającej porównywanie przebiegu i konsekwencji epidemii w różnych częściach Europy.
W kolejnych dniach obrady kontynuowano w Collegium Maius Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, gdzie spotkali się przedstawiciele wszystkich dyscyplin zaangażowanych w realizację projektu. Program obejmował wykłady, prezentacje wyników badań oraz dyskusje dotyczące m.in. modelowania epidemii, analiz dawnego DNA (aDNA), rekonstrukcji klimatu, badań pyłków roślin i zmian użytkowania ziemi.
Przedstawiono także postępy prac terenowych związanych z pobieraniem rdzeni osadów na Litwie i w południowo-wschodniej Polsce. Szczególną uwagę poświęcono możliwościom łączenia danych historycznych, genetycznych i środowiskowych, co stanowi jeden z najważniejszych elementów metodologii EUROpest.
EUROpest 2026 Meetings było okazją do zaprezentowania dotychczasowych wyników badań, omówienia kolejnych etapów projektu oraz zacieśnienia międzynarodowej współpracy naukowej. Udział historyków z Uniwersytetu w Białymstoku w tym przedsięwzięciu pokazuje znaczenie badań historycznych w interdyscyplinarnych projektach, które łączą tradycyjną analizę źródeł z najnowszymi metodami nauk przyrodniczych i technologiami cyfrowymi.
W ramach naszego serwisu www stosujemy pliki cookies zapisywane na urządzeniu użytkownika w celu dostosowania zachowania serwisu do indywidualnych preferencji użytkownika oraz w celach statystycznych. Użytkownik ma możliwość samodzielnej zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej. Więcej informacji można znaleźć w Polityce Prywatności Uniwersytetu w Białymstoku. Korzystając ze strony wyrażają Państwo zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z ustawieniami przeglądarki.
